Kościół w Dubie o włos od katastrofy!

W związku z kompleksowymi pracami konserwatorskimi i restauratorskimi przy wyposażeniu ruchomym kościoła pw. Niepokalanego Poczęcia NMP w Dubie (gm. Komarów), w pracowni konserwatorskiej w Toruniu, miało miejsce kolejne z posiedzeń komisji konserwatorskiej, zwołanej z inicjatywy delegatury zamojskiej WUOZ w Lublinie. Komisja miała na celu weryfikację i ocenę postępujących prac oraz przyjętych rozwiązań technologicznych.

 

Pracami konserwatorskimi objęte są: ołtarz główny Niepokalanego Poczęcia z elementami składowymi, rzeźbami św. Ambrożego, św. Augustyna, św. Hieronima, św. Grzegorza, oraz obrazem Niepokalanego Poczęcia NMP, ołtarz boczny z rzeźbą Chrystusa Ukrzyżowanego i elementami składowymi, rzeźby Matki Bożej Bolesnej i św. Jana Ewangelisty, ołtarz boczny p.w. Matki Bożej z Dzieciątkiem wraz z obrazem pod tym wezwaniem oraz elementami składowymi - rzeźbami św. Józefa i św. Jana Chrzciciela, obrazem z przedstawieniem św. Józefa, obrazem z przedstawieniem św. Marii Magdaleny oraz obrazem z przedstawieniem św. Jana Nepomucena z ołtarza bocznego św. Marii Magdaleny - wpisane do rejestru zabytków województwa lubelskiego oraz obrazy: św. Mikołaj, Przemienienie Pańskie, a także lampka wieczna, włączone do wojewódzkiej ewidencji zabytków prowadzonej przez Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Pozostała część wyposażenia (dwa ołtarze boczne, ambona, pozostałe obrazy) na czas generalnego remontu kościoła została demontowana i zabezpieczona.

 

- Trzy ołtarze poddawane pracom konserwatorskim zostały jak wielu innych przypadkach, w 2 poł. XX wieku przemalowane białą farbą olejną, a złocenia „poprawione” złotym lakierem, zniekształcając zupełnie ich pierwotny wygląd. Ponadto, jak w przypadku większości drewnianych elementów, szafy ołtarzowe były osłabione techniczne przez owadzie szkodniki. Obrazy były przede wszystkim zabrudzone i pokryte pociemniałym, zżółkłym werniksem, płótna były pofalowane, miejscami przetarte, a nawet podarte.

Głównym celem prowadzonych prac jest zabezpieczenie ołtarzy, powrót do historycznej kolorystki, przywrócenie tradycyjnych złoceń. Obrazy w większości zostały już odnowione, poprzez oczyszczenie, usunięcie starego werniksu i przemalowań, naciągnięte na krosna, a tam gdzie była potrzeba, podobrazie zostało zdublowane - przekazuje Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków.

 

Miejscowość Dub po raz pierwszy została wymieniona w źródłach w 1463 r., pierwszy kościół w miejscowości powstał w 1543 r. z fundacji Dobrogosta Dubieńskiego vel Drohiczyńskiego, a rok później została erygowana parafia. Po zniszczeniu świątyni w czasie wojen w pocz. XVII w., został wystawiony nowy kościół, również drewniany, z fundacji starosty tyszowieckiego Aleksandra Myszkowskiego i w 1628 r. oddany pod opiekę zamojskim franciszkanom, jednak już w 1648 roku spalony przez Kozaków.

Trzecia świątynia, z lat 1667-1670, przetrwała ponad sto lat. Budowę obecnego, drewnianego kościoła rozpoczęto w 1777 r. z funduszy zebranych przez ówczesnego proboszcza parafii, księdza J. Kobylańskiego. Prace budowlane zostały zakończone w 1778 r., a rok później konsekrowano świątynię. W 1866 roku źródła podają, że „Kościół został zbudowany z drzewa tartego w węgły, zewnątrz szalowany tarcicami, złożony z nawy, prezbiterium i zakrystii, z podłogą i pułapem z tarcic”. Świątynia była kilkakrotnie remontowana, m.in. już w 1788 r., następnie w 1809. W 1880 roku dobudowano do bryły kościoła kruchtę i zakrystię.

 

Kolejne remonty w 1958 i po 1980 roku powodowały, że kościół stracił część pierwotnych elementów. Na fotografiach wykonanych w 1911 r. przez K. Moszyńskiego zadokumentowano, że nawę przykrywał wówczas dach czterospadowy, a kruchtę trójpołaciowy. W 1958 roku dach nad nawą zmieniono na dwuspadowy, a w czasie remontu po 1980 r. również daszek nad kruchtą zastąpiono dwuspadowym i na wszystkich dachach pokrycie gontowe zastąpiono blachą. Zmieniono również szalunek części ścian kościoła z pionowo przybijanych desek z listwowaniem na układ poziomy. Zmiany nastąpiły również w wystroju wewnętrznym świątyni. W 1958 r. jej ściany wyłożono boazerią, a w 1984 r. boazerię położono również na stropach. W 2004 roku oczyszczono ściany zewnętrzne kościoła.

 

Od 2024 roku trwają prace remontowo-budowalne:

 

- Fatalny stan zachowania podwalin kościoła mógł doprowadzić do katastrofy budowalnej. Do tej pory wymieniono zniszczone podwaliny, zabezpieczono wejścia do krypt, naprawiono i wzmocniono ściany zachodnią, wschodnią i południową, wzmocniono strop, wykonano nową instalację elektryczną, przeprowadzono remont krypt, wymieniono pokrycie dachowe oraz okna. Wewnątrz i zewnątrz kościoła wykonano nowy szalunek - informuje Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków.

 

Staraniem Proboszcza Parafii ks. Witolda Mikulskiego, Parafia realizuje projekt pod nazwą „Ochrona dziedzictwa kulturowego XVIII-wiecznego kościoła parafialnego Niepokalanego Poczęcia NMP i św. M. Magdaleny w Dubie”, współfinansowany ze środków Unii Europejskiej.