Wyłuszczarnia nasion w Zwierzyńcu to jedno z najbardziej fascynujących i unikatowych miejsc na Roztoczu, nierozerwalnie związane z potęgą historycznej Ordynacji Zamojskiej. Początki tego murowanego z cegły obiektu przemysłowego sięgają przełomu XIX i XX wieku, a źródła najczęściej wskazują na powstanie głównego budynku w latach 1896–1904 na terenie dawnego Chmielniska. Wybudowana przez Zamoyskich fabryka od samego początku miała jasne zadanie – produkowano w niej najwyższej jakości nasiona drzew leśnych, przede wszystkim sosny i świerku, ale także modrzewia, jodły czy dębów, które pozyskiwano poprzez precyzyjne suszenie i otwieranie zebranych wcześniej szyszek.
Odbiorcą tego leśnego bogactwa była przede wszystkim sama Ordynacja, która potrzebowała gigantycznych ilości materiału siewnego do odnawiania i zalesiania swoich potężnych majątków ziemskich, choć nasiona trafiały także do innych lasów w regionie. Barwna historia wyłuszczarni odzwierciedla burzliwe losy całego kraju. Przetrwała ona zawieruchę obu wojen światowych, służąc prywatnym właścicielom aż do momentu likwidacji Ordynacji Zamojskiej przez reformę rolną w 1944 roku. Wtedy to historyczny budynek produkcyjny wraz z charakterystycznym magazynowym łącznikiem został przejęty przez państwowe Nadleśnictwo Zwierzyniec, które kontynuowało i systematycznie rozwijało unikalną tradycję nasienną. Pod koniec XX wieku, w latach 1987–1993, obiekt przeszedł gruntowny remont konstrukcyjny, w ramach którego wymieniono między innymi więźbę dachową i stolarkę, dzięki czemu uratowano ten cenny zabytek architektury przemysłowej przed zniszczeniem.
Współcześnie dawna wyłuszczarnia wciąż tętni życiem, łącząc ponad stuletnią tradycję z nowoczesną technologią XXI wieku. W 2010 roku miejsce to zreorganizowano i przekształcono w prężnie działający Leśny Ośrodek Nasienny, w skład którego wchodzi nie tylko unowocześniona wyłuszczarnia, ale również Regionalny Bank Genów oraz Stacja Oceny Nasion. Dzisiaj ta niezwykła „fabryka życia” jest jedną z zaledwie kilkunastu tego typu placówek w Polsce, działającą jako kluczowe centrum zabezpieczania różnorodności genetycznej polskich drzewostanów dla jednostek Lasów Państwowych.
Nadleśnictwo Zwierzyniec chce przypomnieć historię tego miejsca:
- Poszukujemy: 
dawnych fotografii Wyłuszczarni i jej pracowników, dokumentów, pism i innych materiałów związanych z jej działalnością, wspomnień i historii osób, które były z nią związane. Jeżeli posiadają Państwo materiały, które mogłyby zostać wykorzystane w publikacji, prosimy o kontakt - mówią inicjatorzy akcji.
Wszelkie pytania i informacje można przekazywać do Łukasza Kowalczyka z Leśnego Ośrodka Nasiennego. Numer: 664 055 225, lub mail: [email protected]
Komentarze (0)
Wysyłając komentarz akceptujesz regulamin serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania. Jak to zrobić dowiesz się w zakładce polityka prywatności.