Popiół na głowie, post w żołądku. Środa Popielcowa w Zamościu i okolicach

Środa Popielcowa to szczególne święto, które rozpoczyna w kalendarzu liturgicznym okres Wielkiego Postu, czyli czterdziestodniowy czas przygotowania do Wielkanocy.

Sam zwyczaj posypywania głów popiołem, choć może wydawać się surowy, niesie ze sobą głębokie przesłanie pokory i gotowości do wewnętrznej zmiany. Gest ten przypomina o przemijalności ludzkiego życia, co podkreślają słowa wypowiadane przez kapłanów w zamojskich świątyniach: „Z prochu powstałeś i w proch się obrócisz” lub „Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię”.

Sam popiół nie jest przypadkowy – zgodnie z tradycją pochodzi on ze spalonych palm, które mieszkańcy Zamojszczyzny święcili rok wcześniej podczas Niedzieli Palmowej. W ten sposób domyka się symboliczny cykl od triumfalnego wjazdu Chrystusa do Jerozolimy aż po mękę i zmartwychwstanie.

Z dzisiejszym dniem wiąże się również obowiązek zachowania postu ścisłego, który jest wyrazem solidarności z cierpiącym Chrystusem oraz formą duchowej dyscypliny. Post ścisły to połączenie dwóch rygorów: jakościowego oraz ilościowego. Oznacza to, że wierni między 18. a 60. rokiem życia powinni powstrzymać się od spożywania pokarmów mięsnych oraz ograniczyć liczbę posiłków w ciągu dnia. Tradycyjnie dopuszcza się jeden syty posiłek do syta oraz dwa skromniejsze posiłki lekkie. Co ważne, wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych w tym dniu obowiązuje wszystkich, którzy ukończyli 14 lat.

Dla mieszkańców Zamościa i Roztocza Popielec od zawsze był wyraźną granicą między hucznym karnawałem a czasem wyciszenia. Dawniej w regionie wierzono, że to dzień oczyszczenia nie tylko ducha, ale i domostw, co do dziś znajduje odzwierciedlenie w powadze, z jaką podchodzimy do dzisiejszych nabożeństw. Środa Popielcowa nie jest dniem wolnym od pracy, jednak frekwencja w zamojskich parafiach od samego rana pokazuje, że dla lokalnej społeczności to jeden z najbardziej osobistych i refleksyjnych momentów w całym roku.