Minister w Zamościu. Co dalej z Pałacem Zamoyskich?

Termin wydarzenia, które poza szefową resortu kultury zgromadziło szerokie grono ekspertów, został wybrany nieprzypadkowo. Konferencja odbyła się 10 kwietnia. A dokładnie 446 lat wcześniej, w roku 1580 Kanclerz Jan Zamoyski wydał akt lokacyjny Zamościa, rozpoczynając realizację koncepcji „miasta idealnego”. Konferencja rozpoczęła się zatem od złożenia kwiatów pod znajdującym się przed Pałacem Zamoyskich pomnikiem założyciela miasta. Następnie uczestnicy debatowali w zabytkowych murach gmachu, o jego planowanej, koniecznej rewitalizacji i wykorzystaniu go w przyszłości.

 

– Nawet najpiękniejsze dziedzictwo wymaga troski, zaangażowania i mądrych decyzji – mówił w swoim wystąpieniu prezydent Zamościa, Rafał Zwolak. 

 

Przypomniał, że Zamość nazywany jest Perłą Renesansu, wewnątrz której kryje się jeszcze jedna ważna, bardzo cenna perełka – Pałac Zamoyskich.

 

– To nie tylko zabytek, to świadek dziejów naszego miasta, symbol jego wielkości i tożsamości. Przez lata był sercem życia kulturalnego i społecznego. Dziś stoi przed nami wyzwanie, by przywrócić mu należne miejsce, ale w taki sposób, by stał się miejscem żywym, służącym przyszłym pokoleniom – podkreślił prezydent Zamościa, wspominając o koncepcjach utworzenia w Pałacu Zamoyskich centrum nauki dla dzieci i młodzieży, ale także np. Muzeum Dzieci Zamojszczyzny.

 

– Chcemy, aby pałac znów tętnił życiem. Rewitalizacja to nie tylko budowa, to przywracanie sensu. To most między tym, co było i tym, co może być w przyszłości – zapewnił prezydent Zamościa.

 

Minister Marta Cienkowska podkreśliła, że historia i tradycja Zamościa wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO jest zobowiązaniem dla władz miasta, ale również kierowanego przez nią resortu i instytucji narodowych chroniących dziedzictwo.

 

– Zamość to opowieść o Rzeczypospolitej w jej Złotym Wieku, o państwie ambitnym, otwartym, świadomym swojej roli w Europie. To także przestrzeń spotkania kultur, miejscem, w którym przez wieki krzyżowały się nie tylko szlaki handlowe, ale też idee. Chciałabym, aby ten budynek również takim miejscem był – stwierdziła Marta Cienkowska. Przypominała, że Pałac Zamoyskich był przez wieki sercem całego założenia urbanistycznego miasta, bo koncentrowało się w nim życie rezydencjalne, polityczne i stąd promieniowała wizja kształtująca Zamość.

 

– Dziś stajemy przed zadaniem przywrócenia temu miejscu jego właściwego znaczenia. Ale nie oznacza to odtwarzania przeszłości w sposób bezrefleksyjny. Oznacza odpowiedzialne budowanie przyszłości w oparciu o to, co jest dla nas najcenniejsze i co jest najcenniejsze dla społeczności lokalnej – podkreśliła minister.

Dużo mówiła o trudnych wyzwaniach, jakie przyszła rewitalizacja Pałacu Zamoyskich przyniesie w wielu aspektach. Zapewniła jednocześnie, że Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego jest gotowe w pokonaniu tych wyzwań pomóc tak bardzo, jak to możliwe, również finansowo. – Stoi przed nami ogromna szansa, by Pałac Zamoyskich stał się nowoczesnym centrum życia, miejscem, które będzie służyło i edukacji, i kulturze, i nauce, wspólnocie, jako przestrzeń doświadczenia – przekonywała minister.

 

Podczas panelu eksperckiego prowadzonego przez dr Dominika Szulca, kierownika Oddziału Terenowego Narodowego Instytutu Dziedzictwa w Lublinie o niezbędnych działaniach ratunkowych Pałacu Zamoyskich dyskutowali Dariusz Kopciowski, Wojewódzki Konserwator Zabytków oraz dr Andrzej Siwek, zastępca dyrektorki Narodowego Instytutu Dziedzictwa w Warszawie, pracownik Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Jagiellońskiego.

 

– Można wydobyć historię, wartość, atrakcyjność w precyzyjnie prowadzonym procesie konserwatorskim – mówił z przekonaniem dr Siwek. Przypomniał, że z podobnego stanu, w jakim obecnie jest pałac w Zamościu, wydobyto Zamek Królewska na Wawelu w Krakowie, gdy w 1905 roku odzyskiwano go na rzecz narodu z rąk armii austriackiej. Dziś natomiast Wawel jest wizytówką naszego kraju. – Podobny proces powinien dokonać się w Zamościu – stwierdził wicedyrektor NID.

 

Wątpliwości co do tego nie miał również Dariusz Kopciowski, podkreślając, że przede wszystkim przyszłe prace powinny być poprzedzone bardzo dokładnymi badaniami architektonicznymi, archeologicznymi i konserwatorskimi.

 

– Bez tego miejsca, z którego zarządzał Kanclerz Jan Zamoyski nie byłoby Zamościa. Naszym zadaniem, obowiązkiem jest rozpoznać te mury, wydobyć i pokazać – skomentował Wojewódzki Konserwator Zabytków.