Zrobili to w gminie Komarów-Osada!

Drewniana świątynia, wzniesiona w latach 1777–1778 staraniem ówczesnego proboszcza, ks. Józefa Kobylańskiego, stanowi cenny przykład XVIII-wiecznego budownictwa sakralnego na terenie ziemi zamojskiej.

 

Kościół wykonano w konstrukcji zrębowej, z drewnianymi stropami i dachem, którego forma ulegała zmianom w wyniku kolejnych przebudów. W drugiej połowie XX wieku pierwotne rozwiązania architektoniczne zostały częściowo zatarte, m.in. poprzez zmianę kształtu dachu, zastąpienie pokrycia gontowego blachą oraz wykonanie nowego szalunku ścian.

 

- Przed rozpoczęciem remontu stan techniczny obiektu był bardzo zły. Najpoważniejszym problemem była daleko posunięta degradacja drewnianych podwalin, które utraciły swoje właściwości nośne, powodując nierównomierne osiadanie budynku. Stwierdzono również uszkodzenia i odkształcenia ścian konstrukcyjnych, zniszczenie elementów usztywniających, osłabienie konstrukcji stropu oraz deformacje więźby dachowej. Widoczne ugięcia i obniżenie kalenicy świadczyły o postępującej utracie sztywności konstrukcji. Zły stan techniczny wymagał przeprowadzenia kompleksowych robót budowlanych, mających na celu zabezpieczenie obiektu przed dalszą degradacją - tłumaczy Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków.

 

W ramach prac remontowo-budowlanych prowadzonych od 2024 roku wykonano m.in.:

• wymianę zdegradowanych drewnianych podwalin na nowe, wykonane z drewna dębowego, z zachowaniem etapowania robót i odpowiedniego zabezpieczenia konstrukcji;

• naprawę ceglanych ścian fundamentowych oraz wzmocnienie ścian nośnych świątyni, w tym wymianę zniszczonych fragmentów konstrukcji zrębowej;

• montaż nowych elementów usztywniających ściany oraz wzmocnienie konstrukcji stropu;

• remont konstrukcji dachowej, obejmujący wymianę uszkodzonych elementów, wykonanie nowego deskowania oraz pokrycia dachowego wraz z obróbkami blacharskimi;

• wymianę stolarki okiennej oraz wykonanie nowego szalunku zewnętrznego i wewnętrznego ścian;

• remont kruchty, obejmujący wymianę zniszczonych podwalin, naprawę konstrukcji dachowej, wykonanie nowego pokrycia oraz posadzki;

• wykonanie robót związanych z zabezpieczeniem przeciwwilgociowym fundamentów i ścian, w tym izolacji pionowej oraz prac przy opasce wokół budynku;

• wykonanie nowej instalacji elektrycznej.

 

Podczas remontu przeprowadzono także badania archeologiczne, w trakcie których ujawniono zamurowane wejście do jednej z krypt oraz odnaleziono przemieszczone szczątki osób pochowanych w świątyni. Prace obejmowały również remont zabytkowej krypty, gdzie uporządkowano i wyremontowano wnętrze, zabezpieczono wejścia oraz wykonano niezbędne prace budowlane. Po zakończeniu prac i uporządkowaniu krypty, szczątki złożono w dwóch trumnach. 10 października 2026 r. miał miejsce uroczysty, powtórny pochówek. Przeprowadzone prace pozwoliły nie tylko na poprawę stanu technicznego i zabezpieczenie podziemnej części obiektu, lecz również na przywrócenie należnego szacunku miejscu spoczynku osób związanych z historią dubieńskiej świątyni, w tym jej fundatorów, kolatorów i budowniczych.

 

Pracami konserwatorskimi objęte były również zabytki ruchome stanowiące część zabytkowego wyposażenia kościoła: ołtarz główny Niepokalanego Poczęcia z elementami składowymi, rzeźbami św. Ambrożego, św. Augustyna, św. Hieronima, św. Grzegorza, oraz obrazem Niepokalanego Poczęcia NMP, ołtarz boczny z rzeźbą Chrystusa Ukrzyżowanego i elementami składowymi, rzeźbami Matki Bożej Bolesnej i św. Jana Ewangelisty, ołtarz boczny p.w. Matki Boskiej z Dzieciątkiem wraz z obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem oraz elementami składowymi, rzeźbami św. Józefa i św. Jana Chrzciciela, obraz z przedstawieniem św. Józefa, obraz z przedstawieniem św. Marii Magdaleny, obraz z przedstawieniem św. Jana Nepomucena z ołtarza bocznego św. Marii Magdaleny, wpisane do rejestru zabytków województwa lubelskiego oraz obrazy: św. Mikołaj, Przemienienie Pańskie, a także lampka wieczna, włączone do wojewódzkiej ewidencji zabytków prowadzonej przez Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Pozostała część wyposażenia (dwa ołtarze boczne, ambona, pozostałe obrazy) na czas generalnego remontu kościoła została zdemontowana i zabezpieczona. W tej chwili znajdują się ponownie w kościele.

 

- Istotnym elementem przedsięwzięcia było również odtworzenie historycznych rozwiązań architektonicznych, zmienionych podczas wcześniejszych remontów. Prace prowadzono z uwzględnieniem zabytkowego charakteru budynku, zachowanych elementów pierwotnej konstrukcji oraz przekazów archiwalnych, w tym historycznej dokumentacji fotograficznej.

Szczególne znaczenie miały roboty związane z wymianą podwalin i wzmocnieniem konstrukcji zrębowej. Ich przeprowadzenie pozwoliło na ustabilizowanie budynku i wyeliminowanie zagrożeń wynikających z postępującego osiadania świątyni. Równocześnie remont konstrukcji dachowej, wymiana pokrycia oraz wykonanie zabezpieczeń przeciwwilgociowych przyczyniły się do poprawy warunków ochrony drewnianej substancji zabytkowej - informuje Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków.

 

Prace zrealizowano staraniem Parafii, reprezentowanej przez ks. Witolda Mikulskiego, w ramach projektu pn. „Ochrona dziedzictwa kulturowego XVIII-wiecznego kościoła parafialnego Niepokalanego Poczęcia NMP i św. M. Magdaleny w Dubie”, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej. 

 

Przeprowadzony remont pozwolił na zabezpieczenie konstrukcji XVIII-wiecznej świątyni, poprawę jej stanu technicznego oraz przywrócenie historycznych walorów architektonicznych. Realizacja tak szerokiego zakresu robót stanowi ważny przykład działań na rzecz zachowania zabytkowej architektury drewnianej województwa lubelskiego. 

25 grudnia 2026 r. planowane jest uroczyste wejście do kościoła połączone z liturgią Bożonarodzeniową.

W maju 2027 r. zaplanowano ponowne poświęcenie świątyni przez Biskupa Diecezji Zamojsko-Lubaczowskiej.

W sierpniu 2027 r. będzie miała miejsce ponowna koronacja obrazu Matki Bożej z Dzieciątkiem, od lat słynącego łaskami.