Tajemnica grobowca w Zamościu. Co chcą z nim zrobić?

Na cmentarzu parafialnym trwają prace restauratorskie i konserwatorskie przy Nagrobku Rodziny Kłossowskich, który powstał około 1890 roku i wykonano go z żeliwa. Ma prostą, klasyczną formę. Stoi na trzech stopniach, na których umieszczono masywną podstawę z tablicami upamiętniającymi zmarłych. Nad nią znajduje się ośmioboczna część, na której ustawiono wysoką, żłobioną kolumnę. Całość wieńczy krzyż z figurą Chrystusa. Nagrobek otacza ozdobne żeliwne ogrodzenie.

Rodzina Kłossowskich to jedna z bardziej zasłużonych rodzin dla Zamościa i regionu.

Karol Augustyn Kłossowski urodził się 28 sierpnia 1817 r. Był magistrem farmacji i jednym z najbardziej znaczących aptekarzy oraz działaczy społecznych XIX-wiecznego Zamościa. W latach 1843–1847 pracował jako aptekarz w Szczebrzeszynie, następnie założył aptekę w Wojsławicach, a w 1850 r. osiadł w Zamościu. Przez około 40 lat prowadził aptekę, znaną później jako Apteka Rektorska przy Rynku Wielkim. Kłossowski aktywnie angażował się w życie społeczne miasta. Był współzałożycielem i prezesem straży pożarnej, członkiem Rady Opieki Szpitala oraz działaczem Towarzystwa Dobroczynności. Wspierał również zamojskie szpitale i podczas epidemii przekazywał bezpłatnie leki potrzebującym. Za działalność na rzecz szpitala otrzymał order św. Włodzimierza. 

W czasie powstania styczniowego jego apteka pełniła funkcję swoistego „banku narodowego” – za pośrednictwem apteki realizowano zobowiązania Zamojskiego Towarzystwa Dobroczynności. Kłossowski wspierał także ochronę zabytków Zamościa: przewodził akcji przeciwko planom obniżenia wieży ratuszowej oraz finansował restaurację ołtarza Matki Bożej Łaskawej w kolegiacie. Prowadził również działalność gospodarczą – przy aptece uruchomił wytwórnię wody gazowanej, sklep z lampami oraz spółkę asenizacyjną. Zmarł 23 listopada 1890 r.

Aleksandra Julia Helena Kłossowska z domu Kiewlicz urodziła się 17 maja 1830 r. w Szczebrzeszynie. Była córką Stanisława i Zofii z Herniczków Kiewliczów. W 1850 r. w Warszawie poślubiła Karola Kłossowskiego. Aleksandra była żoną i później wdową po znanym zamojskim aptekarzu. Po śmierci Karola w 1890 r. pozostała związana z rodzinnym środowiskiem Kłossowskich w Zamościu. Zmarła 15 stycznia 1893 r. w Zamościu, mając 62 lata.

Zdzisław Tadeusz Kłossowski był synem Karola i Aleksandry Kłossowskich. Został farmaceutą i kontynuował rodzinną tradycję prowadzenia Apteki Rektorskiej w Zamościu. W 1872 r. uzyskał dyplom aptekarza na Uniwersytecie Warszawskim, a w 1881 r. uzyskał tytuł magistra farmacji na podstawie pracy dotyczącej działania środków antyseptycznych na fermenty. Po śmierci ojca przejął aptekę i skład lekarstw.

Zdzisław był nie tylko farmaceutą, ale również aktywnym działaczem społecznym i regionalistą. W 1899 r. bezpłatnie udostępnił lokal w swojej kamienicy na potrzeby Miejskiej Stacji Higienicznej, jednej z pierwszych tego rodzaju pracowni analitycznych w zaborze rosyjskim. W laboratorium badano m.in. produkty spożywcze, wodę ze studni miejskich oraz wykonywano niektóre analizy lekarskie. Był również związany z ruchem krajoznawczym. W 1907 r. należał do pierwszych zamościan, którzy wstąpili do Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego. W 1918 r. stanął na czele zamojskiej ekspozytury, a następnie oddziału PTK. Towarzystwo zajmowało się m.in. organizacją muzeum w Zamościu. Zdzisław był również autorem wydanej w 1918 r. publikacji „Zamość – twierdza”, co potwierdza katalog Biblioteki Narodowej. Zmarł w 1919 r.

 Regina Kłossowska z domu Łapińska była żoną Zdzisława Kłossowskiego i jedną z aktywnych społecznie kobiet międzywojennego Zamościa. Źródła podają, że urodziła się w 1869 r. i była córką aptekarza z Izbicy. Po śmierci męża w 1919 r. została właścicielką rodzinnej kamienicy przy Rynku Wielkim 2 oraz Apteki Rektorskiej. Szczególnie ważna była jej działalność oświatowa i kulturalna. Od 1905 r. była długoletnią opiekunką ochronki św. Franciszka, a od 1908 r. pracowała w Publicznej Bibliotece i Czytelni w Zamościu. Po śmierci Marii Jaśkiewicz w 1915 r. przejęła księgozbiór i prowadzenie biblioteki. W czasie I wojny światowej zabezpieczyła jej zbiory, a w 1916 r. nielegalnie otworzyła bibliotekę w swoim domu przy Rynku Wielkim 2. Biblioteka prowadzona przez Reginę Kłossowską miała charakter prywatnej placówki o oddziaływaniu publicznym. Jej działalność była znana władzom miejskim, które w latach 1920–1921 przeznaczały środki na działalność upowszechnieniową biblioteki. Regina uczestniczyła również w licznych kwestach, zbiórkach i akcjach społecznych. Zmarła w 1947 r.

Fundusze na renowację i konserwację Nagrobka Rodziny Kłossowskich pochodzą ze zbiórek prowadzonych przez Społeczny Komitet Odnowy Cmentarza Parafialnego w Zamościu, dotacji od Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków oraz dotacji z budżetu Miasta Zamość. Osoby chętne do wsparcia finansowego tych prac prosimy o wpłaty na konto Społecznego Komitetu Odnowy Cmentarza Parafialnego w Zamościu:

PKO BP S.A. 44 1020 5356 0000 1802 0067 9753