Sensacyjne odkrycie w zamojskiej katedrze! Konserwatorzy zaniemówili

Zakończyły się prace konserwatorskie i restauratorskie przy zabytkowym feretronie z przedstawieniami Matki Bożej ze św. Dominikiem oraz św. Izydorem, eksponowanym w Katedrze Zamojskiej.

 

Feretron to szczególny rodzaj sztuki sakralnej – przenośny, najczęściej dwustronny obraz umieszczony w ozdobnej oprawie, wykorzystywany podczas uroczystych procesji religijnych. Obiekty te pełniły nie tylko funkcję liturgiczną, lecz także stanowiły ważny element lokalnej tradycji i kultury artystycznej. Prezentowany zabytek łączy dwa przedstawienia o bogatej symbolice religijnej. Pierwsze ukazuje Matkę Bożą ze św. Dominikiem, założycielem Zakonu Kaznodziejskiego, z którym tradycja chrześcijańska wiąże rozpowszechnienie modlitwy różańcowej. Drugie przedstawia św. Izydora, patrona rolników i ludzi pracujących na roli, którego kult był szczególnie bliski społecznościom wiejskim.

 

Prace rozpoczęto od szczegółowego rozpoznania stanu zachowania obiektu oraz przeprowadzenia badań odkrywkowych. Ich celem było ustalenie pierwotnej kolorystyki, technologii wykonania złoceń oraz stratygrafii, czyli układu kolejnych warstw technologicznych i dekoracyjnych. Wyniki badań stanowiły podstawę do określenia dalszego postępowania konserwatorskiego.

 

- Pierwszy etap obejmował konserwację drewnianej konstrukcji feretronu wraz z bogatą dekoracją snycerską. Usunięto wtórne nawarstwienia, a następnie przeprowadzono zabiegi mające na celu zabezpieczenie drewna przed szkodnikami oraz wzmocnienie jego osłabionej struktury. Sklejono występujące pęknięcia i odspojenia, uzupełniono ubytki drewna odpowiednio dobranym materiałem oraz odtworzono brakujące fragmenty ornamentów snycerskich. Szczególnej precyzji wymagały prace związane z uzupełnieniem zapraw, rekonstrukcją złoceń w technice oryginalnej oraz scaleniem kolorystycznym polichromii. Dzięki tym zabiegom przywrócono spójność kompozycji dekoracyjnej, zachowując jej historyczny i artystyczny charakter - relacjonuje Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków. 

 

Równolegle przeprowadzono prace konserwatorskie przy dwóch obrazach wykonanych na metalowym podobraziu. Ten rodzaj malarstwa wymaga szczególnej ostrożności ze względu na właściwości blachy oraz sposób związania z nią warstw zaprawy i farby. Po zdemontowaniu obrazów z konstrukcji feretronu oczyszczono ich powierzchnie z nagromadzonych zabrudzeń i kurzu. Następnie usunięto pożółkłe warstwy werniksu oraz pociemniałe retusze, które z biegiem lat zmieniły odbiór kolorystyki i szczegółów przedstawień.

 

Prace konserwatorskie i restauratorskie to znacznie więcej niż poprawa wyglądu zabytku. To wieloetapowy proces łączący badania naukowe, znajomość dawnych technik artystycznych oraz precyzyjną pracę konserwatora. Jego podstawowym celem jest zachowanie autentycznej substancji obiektu, zahamowanie procesów niszczenia oraz przywrócenie czytelności jego wartości artystycznych i historycznych.

 

Feretrony stanowią cenne świadectwo dawnej religijności, tradycji procesyjnych i lokalnego rzemiosła artystycznego. Ich ochrona pozwala zachować nie tylko materialne dziedzictwo, lecz także pamięć o tradycjach i zwyczajach minionych pokoleń.

 

Odrestaurowany feretron, na co dzień eksponowany w Katedrze Zamojskiej, pozostaje ważnym elementem dziedzictwa sakralnego Zamościa. Przeprowadzone prace pozwoliły zabezpieczyć go przed dalszą degradacją i przywrócić czytelność jego walorów artystycznych, zachowując ten wyjątkowy zabytek dla przyszłych pokoleń.